2. Belichting: ISO waarde
Door Katsunami
De ISO waarde is een van de eenvoudigere begrippen uit de fotografie. Het is een maatstaf om aan te geven hoe lichtgevoelig een film (of tegenwoordig: een sensor) is. Zoals hierboven werd gezegd: alles wordt berekend in stops, dus ook de ISO waarde. De basiswaarde is 100, waar alle volgende waarden vanaf zijn geleid:
25, 50, 100, 200, 400, 800, 1600, 3200.
Een stop betekende een halvering of verdubbeling van de lichtopbrengst. Dat houdt in, dan is filmpje met ISO 200 2x zo gevoelig is voor licht als een filmpje met ISO 100. ISO 800 is 8x zo gevoelig als ISO 100, maar 4x zo gevoelig als ISO 200, en slechts half zo gevoelig als ISO 1600. Er zitten 7 stops verschil tussen ISO 25 en 3200; dat betekent dus dat ISO 3200 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 = 128x gevoeliger is dan ISO 25.
Waarvoor dient de ISO waarde ? Als je merkt dat je niet genoeg omgevingslicht hebt om foto’s te maken met een hanteerbare sluitertijd, dan kun je twee dingen doen: je zet de camera op een statief, om bewegingsonscherpte te voorkomen, of je verhoogt je ISO waarde om een kortere belichtingstijd te verkrijgen. Als je je ISO waarde met 2 stops verhoogt, van bijvoorbeeld 100 naar 400, dan kun je de belichtingstijd met 2 stops verkorten, bijvoorbeeld van 1/10de naar 1/40ste seconde. (Er is nog een andere, iets ingewikkeldere optie om je sluitertijd te verkorten, maar die wordt later besproken; je komt hem vanzelf tegen.)
“There is nothing like a free lunch.” Oftewel: je krijgt niks gratis. Een hogere ISO waarde heeft nadelen. Bij filmpjes is dit nadeel de vorming van korrels op de film; daardoor wordt de foto minder scherp en kan hij detail verliezen. Bij een digitale camera ontstaat ruis in de foto. Deze ruis kan de kleuren, de scherpte, en het detail in de foto wegvagen. Op de hoge waarden zoals 1600 en zeker 3200, kan de ruis zo erg worden dat de foto onbruikbaar wordt.
Het is dus een kwestie van afwegen: hoeveel ruis wil ik verdragen, om meer gemak te hebben (als in: niet met een statief te hoeven slepen) ? Het verdient aanbeveling de ISO waarde indien mogelijk zo laag mogelijk te houden om ruis (of korrel) te voorkomen. Schiet bijvoorbeeld bij vol zonlicht niet met ISO 1600. Dat is (meestal) nergens voor nodig, speciale gevallen daargelaten.
